Bu ömür və ad sahibləri əslən Qərbi Azərbaycanın Pəmpək mahalının Hamamlı (indiki Spitak) rayonundakı Qursalı kəndindəndirlər. 44 günlük Vətən müharibəsində döyüş yolları Füzuli rayonunun azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdən keçib.  Şəhidlik zirvəsinə ucalan bu dörd qəhrəman eloğlumuzun şərəfli ömür yolları, qəhrəmanlıq dolu savaş tarixləri Qursalının şəhidlik salnaməsinə çevrilib. Hər birinin ölümündən sonra dövlət tərəfindən yüksək orden və medallarla təltif edilməsi və adlarının unudulmaz salnaməyə çevrilməsi bu deyilənləri bir daha təsdiq edir…

…Bəzi kəndlərin tarixini yalnız qədim memarlıq abidələri, epiqrafik məzar daşları, arxiv sənədləri və yaxud saralmış xatirələr danışmır. Elə yurd yerləri var ki, onların ən böyük, ən möhtəşəm salnaməsini həmin torpağın yetirdiyi insanların şərəfli həyat hekayətləri yazır. Qərbi Azərbaycanın Pəmpək mahalında, Hamamlı rayonunun qoynunda qərarlaşan Qursalı kəndi məhz belə unudulmaz yaddaş məkanlarından biridir.

Tarixən övladlarının torpağa, el-obaya qırılmaz tellərlə bağlılığı ilə seçilən bu qədim yaşayış məskəni zamanın ən amansız sınaqlarından belə alnıaçıq, üzüağ çıxmışdır. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan 44 günlük Vətən müharibəsi Qursalı kəndinin salnaməsinə həm böyük bir qürur, həm də sonsuz bir kədərlə yoğrulmuş unudulmaz səhifələr bəxş etdi. Kəndin dörd cəsur oğlu — Rövşən Kazım oğlu Hüseynov, Tural Rəfail oğlu Dəmirçiyev, Nicat Bəkir oğlu Mustafayev və İlqar Etibar oğlu Ramazanlı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda müqəddəs savaşa atılaraq şəhadət zirvəsinə ucaldılar.

Onların hər birinin özünəməxsus dünyası, gələcəyə boylanan arzuları və nigaran ailələri vardı. Lakin bu dörd fərqli taleyi vahid bir amal — Vətən torpağının azadlığı məfkurəsi birləşdirirdi. Bu gün həmin dörd ad Qursalı kəndinin yaddaş kitabının ən müqəddəs, ən toxunulmaz səhifələrində əbədi ehtiramla yaşayır.

Bu müqəddəs salnamənin ilk qəhrəmanı, 21 avqust 1995-ci ildə Bakı şəhərində dünyaya göz açan Rövşən Kazım oğlu Hüseynovdur. Ailənin sonbeşiyi olan Rövşən Bakıda doğulub boya-başa çatsa da, valideynlərinin yaddaşından süzülüb gələn Qursalı xatirələri onun qəlbində erkən yaşlarından doğma yurda qarşı böyük bir sevgi və intizar oyatmışdı. Müdafiə Nazirliyinin onun haqqında hazırladığı rəsmi materiallarda da Rövşənin ən böyük arzusunun ata-baba ocağına qayıtmaq olduğu xüsusi vurğulanır. Çünki Qursalı onun üçün sadəcə bir coğrafi ad deyil, mənsub olduğu nəslin kökü və genetik yaddaşı idi.

Erkən yaşlarında atasını itirməsi Rövşəni həyatın çətinliklərinə qarşı daha dözümlü və iradəli etmişdi. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra Rusiya Federasiyasının Stavropol şəhərində ali iqtisadi təhsil almış, Vətənə qayıdaraq Murovdağ silsiləsinin çətin coğrafi şəraitində nümunəvi hərbi xidmət keçmişdi. 2020-ci ilin sentyabrında böyük savaş başlayanda Rövşən yenidən silah altına alındı. Füzuli, Cəbrayıl və Xocavənd istiqamətlərində gedən döyüşlərdə rabitəçi kimi fasiləsiz rabitəni təmin edən Rövşən, 23 oktyabr 2020-ci ildə Kürdlər kəndi yaxınlığında düşmənin minaatan atəşi nəticəsində şəhid oldu.

Binəqədi qəsəbə qəbiristanlığında torpağa tapşırılan qəhrəmanımız, ölümündən sonra 3-cü dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni, “Vətən uğrunda”, “Füzulinin azad olunmasına görə” və “Xocavəndin azad olunmasına görə” medalları ilə təltif edildi. O, Qursalıya fiziki olaraq ayaq basa bilməsə də, adı kəndin tarixinə əbədi olaraq həkk olundu.

Qursalı yaddaşının digər bir unudulmaz kadrı isə 1 oktyabr 1992-ci ildə Bakıda anadan olan Tural Rəfail oğlu Dəmirçiyevdir. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin məzunu olan Tural geniş dünyagörüşünə və zəngin daxili aləmə malik bir gənc idi. Onun ən böyük həvəsi fotoqrafiya sənəti idi və gələcəkdə özəl foto-studiya açmaq xəyalı ilə yaşayırdı.

SOCAR-ın Təhlükəsizlik İdarəsində çalışdığı dövrdə də hərbi vətənpərvərlik ruhunu qoruyan Tural, Vətən müharibəsi elan olunan ilk gündən etibarən könüllü olaraq cəbhəyə yollandı. O, özünün 28-ci ad gününü — 1 oktyabr 2020-ci ili döyüş xəttində, Füzuli səngərlərində qarşıladı. Oktyabrın ilk günlərində Füzuli istiqamətində idarə olunan strateji əməliyyatlarda misilsiz rəşadət göstərərək oktyabrın 5-i və ya 6-da qəhrəmancasına şəhid oldu.

Dövlət başçısının müvafiq sərəncamları ilə ölümündən sonra 3-cü dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni, “Vətən uğrunda” və “Füzulinin azad olunmasına görə” medallarına layiq görüldü. Həyatı vizual kadrlarla yaddaşda saxlamaq istəyən Tural, sonda öz şərəfli ömrü ilə tarix yaddaşımızın ən parlaq simasına çevrildi.

Bu dastan həm də 19 illik bir ömrə sığan kəşfiyyat rəşadətindən, yəni 8 oktyabr 2001-ci ildə Bakı şəhərində doğulan Nicat Bəkir oğlu Mustafayevdən bəhs edir. Nicat uşaq yaşlarından idmanın yunan-roma güləşi növü ilə peşəkar səviyyədə məşğul olur, ölkə daxilində və beynəlxalq turnirlərdə üçrəngli bayrağımızı ucaldırdı. Hərbi xidmətə çağırıldıqdan sonra yüksək fiziki hazırlığı, cəldliyi və qorxmazlığı nəzərə alınaraq Silahlı Qüvvələrin elitar bölməsinə — Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrə (XTQ) kəşfiyyatçı-pulemyotçu olaraq seçilmişdi.

Vətən müharibəsi başlayanda Nicatın cəmi 19 yaşı vardı, lakin o, döyüş meydanında yaşın deyil, cəsarətin və əməlin insanı böyütdüyünü nümayiş etdirdi. Mirovdağ yüksəkliklərinin azad edilməsindən başlayan döyüş yolu Füzuli və Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən strateji kəşfiyyat əməliyyatları ilə davam etdi.

6 oktyabr 2020-ci ildə şiddətli döyüşlərin birində qəhrəmancasına şəhid olan və Binəqədi qəsəbəsi Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilən Nicat, ölümündən sonra “Vətən uğrunda”, “Cəsur döyüşçü”, “Cəbrayılın azad olunmasına görə” və “Füzulinin azad olunmasına görə” medalları ilə təltif olundu.

Doğum günündən cəmi bir gün sonra Şuşa yolunda əbədiyyətə qovuşan İlqar Etibar oğlu Ramazanlı isə bu şərəfli dördlüyün sonuncu sarsılmaz sütunudur. 2 noyabr 1994-cü ildə Bakı şəhərində anadan olan İlqar ailənin yeganə oğul övladı olmasına baxmayaraq, müharibənin ilk günündən könüllü olaraq cəbhəyə yazılmışdı. Döyüşlərin ən çətin anlarında belə ailəsi ilə əlaqə saxlayarkən onları narahat etməmək üçün müharibənin çətinliklərindən bəhs etməz, qəlbindəki Vətən sevdasını məğrurluqla gizlədərdi.

Füzuli, Ağdərə, Xocavənd və nəhayət, Şuşa istiqamətində gedən həlledici döyüşlərdə fəal iştirak edən İlqar, 2 noyabr 2020-ci ildə cəbhədə 26 yaşını tamamladı. Doğum günündən cəmi bir gün sonra — noyabrın 3-də Şuşanın azadlığı uğrunda gedən tarixi əməliyyat zamanı qəhrəmancasına şəhidlik zirvəsinə ucaldı və Bakı şəhərində İkinci Fəxri Xiyabanda torpağa tapşırıldı.

Ölümündən sonra “Vətən uğrunda”, “Füzulinin azad olunmasına görə” və “Xocavəndin azad olunmasına görə” medalları ilə təltif edilən İlqarın ömür ardıcıllığı xalqımızın yaddaşında dərin iz qoydu: Noyabrın 2-si dünyaya gəlmişdi, noyabrın 3-ü isə əbədiyyətə qovuşaraq Vətən cildinə köçdü.

Rövşən, Tural, Nicat və İlqar… Fərqli xəyalların, fərqli peşələrin və intizamın sahibləri olan bu dörd gənc, Azərbaycanın dövlətçilik tarixində silinməz iz qoydular. Onların həyatının bizə buraxdığı ən böyük miras maddi sərvət deyil, Vətən qarşısında qazanılmış şərəfli və ölməz adlardır.

Qursalı kəndinin yetişməkdə olan gələcək nəsilləri bilməlidirlər ki, bu yurdun igidləri öz qanları ilə Zəfər salnaməsini yazıblar. Onların xatirəsini yaşatmaq sadəcə təqvim günlərində anım mərasimləri təşkil etməkdən ibarət olmamalı, bu qəhrəmanlıq dərsi məktəblərdə, kitablarda və elmi məqalələrdə tədqiq edilərək gələcəyə ötürülməlidir. Çünki millətin yaddaşı yalnız keçmişi xatırlamaq üçün deyil, həm də gələcəyi və müstəqilliyi qorumaq üçün ən güclü qaladır. Ruhunuz şad olsun, millətin qürur mənbəyi olan Vətən oğulları! Azərbaycan xalqı və Qursalı camaatı sizi heç vaxt unutmayacaq.

Vaqif NAMAZOV

araz.az xəbər portalı.

1 / 4