Azərbaycan ədəbi-ictimai mühitində elə sənətkarlar var ki, onların yaradıcılığı yalnız kağız üzərinə köçürülmüş misralardan ibarət olmur; bu misralar xalqın yaddaşına, aşığın sazına, xanəndənin avazına hoparaq bütöv bir dövrün mənəvi salnaməsinə çevrilir. Göyçə aşıq məktəbinin görkəmli davamçısı, ömrü boyu haqqın və ədalətin carçısı olmuş Sərraf Şiruyə məhz belə sənətkarlardandır. Bu günlərdə şairin zəngin irsini sevənlər üçün əlamətdar bir hadisə baş verib: “İmza” nəşriyyatında Sərraf Şiruyənin “Mən ədalət şairiyəm” adlı yeni şeirlər kitabı işıq üzü görüb.
272 səhifəlik bu nəfis toplu tədqiqatçı Araz Yaquboğlunun gərgin zəhməti və tərtibçiliyi, Qılman İmanın redaktorluğu ilə ərsəyə gəlib. Kitabın nəşrinə maddi dəstək göstərən Nəsrəddin Məhəmməd oğlu Əliyevin bu xeyirxah addımı isə milli-mənəvi dəyərlərimizə, el ədəbiyyatına və söz sənətinə göstərilən yüksək ehtiramın bariz nümunəsidir.
İki yurdun nisgilini daşıyan ömür
Sərraf Şiruyənin (Şiruyə Həsən oğlu Hacıyev) həyat yolu Azərbaycan xalqının XX əsrdə yaşadığı ağır tarixi sınaqların canlı aynasıdır. 1942-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Daşkənd kəndində, tanınmış el şairi Həsən Xəyallının ocağında dünyaya göz açan şair, hələ uşaq yaşlarından atasından ərəb və fars əlifbalarını öyrənərək Şərq poeziyasının və klassik ədəbiyyatın sirlərinə vaqif olub. Lakin 1953-cü ildə ailəsi ilə birlikdə doğma Göyçədən Bərdə rayonuna deportasiya olunması onun körpə qəlbində ömürlük sağalmayan yurd həsrətinin əsasını qoyub.
Ömrünün sonunadək Bərdənin Yeni Daşkənd kəndində yaşayan, riyaziyyat müəllimi və məktəb direktorunun müavini kimi gənc nəslin təlim-tərbiyəsində çalışan Sərraf Şiruyə, 1990-cı illərin əvvəllərində Qarabağ müharibəsi başlayanda da ön cəbhədə – döyüş bölgələrində hərbi jurnalist kimi fəaliyyət göstərərək qələmini silaha çevirib. Beləcə, onun yaradıcılığında Göyçənin dağlarının vüqarı ilə Qarabağ torpağının nisgili bir-birinə qovuşaraq sarsılmaz bir vətənpərvərlik ruhu yaradıb.
Sovet senzurasını aşan xalq məhəbbəti
Sərraf Şiruyə sovet imperiyasının qılıncının kəsə-kəs vaxtında belə haqsızlığa, ədalətsizliyə boyun əyməyən cəsarətli qələm sahibi idi. O dövrün sərt senzurası – “qlavlit” məngənəsi onun tənqidi, ictimai-siyasi ruhlu şeirlərinin mətbuatda çapına uzun illər mane olsa da, şairin sözünün qarşısını heç bir qadağa ala bilməyib. Onun misraları aşıqların sazında, xanəndələrin nəfəsində sərhədləri aşaraq təkcə Azərbaycanda deyil, İranda, Türkiyədə də saz-söz məclislərinin yaraşığına çevrilib.
Filologiya elmləri doktoru, professor Qara Namazov şairin yaradıcılığına verdiyi qiymətdə bu məqamı xüsusi vurğulayır: “Tənqidi şeirlərinin qaladığı ocağın tüstüsündən kor olub Şiruyə uzun illər bir balaca kitabına həsrət qaldı. Ancaq əsl həqiqət budur ki, Şiruyənin heç bir kitabı çap olunmasa da, rəsmi mükafat, titul almasa da, o, dövrün çox ordenli şairlərindən populyar idi. Necə ki bu gün də populyardır.”
Ustadların bulağından su içən sənətkar
Sərraf Şiruyə poeziyasının bu qədər sevilməsinin və dillər əzbəri olmasının əsas sirri onun xalq ruhuna dərindən bağlılığıdır. Xalq şairi Zəlimxan Yaqubun təbirincə desək, Şiruyə adı çəkiləndə göz önünə Dədə Ələsgər, Aşıq Alı, Miskin Abdal, Məmmədhüseyn, Usta Abdulla, Novrəs İman, Həsən Xəyallı, Aşıq Nəcəf kimi Göyçənin yetirdiyi böyük dühalar gəlir. Böyük ustadların ilham bulağından su içən Sərraf Şiruyə “misra-misra, söz-söz, tel-tel, pərdə-pərdə elin, xalqın qəlbindən dirilik tapan” nadir sənətkarlardandır.
Ədalətin sönməyən işığı
2015-ci ildə əbədiyyətə qovuşan, lakin arxasında zəngin bir ədəbi xəzinə qoyan şairin bu günə qədər Azərbaycanda 19, İranda isə 1 kitabı işıq üzü görüb, sözlərinə mahnılar bəstələnib. Vəfatından sonra onun haqqında yazılmış 400 səhifəlik “Elin Şiruyəsi, sözün sərrafı” kitabı və çəkilmiş sənədli film xalqın öz şairinə olan sonsuz sevgisinin göstəricisidir.
Yeni çapdan çıxmış “Mən ədalət şairiyəm” toplusu isə bu ədəbi irsin layiqli davamıdır. Müxtəlif janrlı şeirlərin yer aldığı kitab oxucunu həm tariximizin ağrılı səhifələri ilə üz-üzə qoyur, həm də insanı mənəvi saflığa, ədalətə və milli birliyə səsləyir. Adından da göründüyü kimi, Sərraf Şiruyə bu kitabda bir daha öz ədəbi kredosunu bəyan edir: o, zamanın və məkanın fövqündə dayanan, xalqın haqq səsini ifadə edən əsl ədalət şairidir. İnanırıq ki, nəfis tərtibatla oxuculara təqdim olunan bu nəşr də poeziyasevərlərin ən dəyərli mənəvi sərvətinə çevriləcək.

Vaqif NAMAZOV

araz.az xəbər portalı.