Cənubi Qafqazın sənaye nəhəngi müasir texnologiya, rekord ixrac göstəriciləri və yeni dövlət proqramı çərçivəsində genişlənən istehsal gücü ilə regionun iqtisadi simasını dəyişir

Tarix boyu zəngin sənətkarlıq ənənələri və mədəni irsi ilə tanınan Gəncə bu gün həm də Azərbaycanın müasir sənaye qüdrətinin rəmzinə çevrilmişdir. İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və regionların sosial-iqtisadi inkişafı istiqamətində həyata keçirilən dövlət siyasətinin ən uğurlu nümunələrindən biri olan “Azəralüminium” MMC Cənubi Qafqazın yeganə ilkin alüminium istehsalçısıdır.

Təməli 2008-ci ildə ölkə başçısının iştirakı ilə qoyulan və 2014-cü ildə istifadəyə verilən bu nəhəng kompleks qeyri-neft sektoruna yatırılan ən iri sərmayələrdən biri kimi ölkə iqtisadiyyatında müstəsna yer tutur. Müəssisənin fəaliyyətə başlaması təkcə Gəncənin deyil, bütövlükdə müstəqil Azərbaycanın sənayeləşmə tarixində mühüm dönüş nöqtəsi hesab olunur.

Müasir infrastruktur və tam avtomatlaşdırılmış istehsal

“Azərbaycan Sənaye Korporasiyası”nın (ASK) tabeçiliyində fəaliyyət göstərən müəssisə 81 hektarlıq geniş bir ərazini əhatə edir. Yaşıllıqlar qoynunda salınmış bu sənaye şəhərciyində 102 min kvadratmetr tikintialtı sahədə 4 əsas istehsalat zavodu — Elektroliz, Anod Prosesləri, Metal Tökmə və Fasiləsiz Yayma, eləcə də Təzyiqlə Emal və Boyama müəssisələri, həmçinin 2 köməkçi sahə vahid bir orqanizm kimi fəaliyyət göstərir.

Əsas enerji tələbatını Mingəçevir Su Elektrik Stansiyasından təmin edən kompleksdə fasiləsiz və təhlükəsiz enerji təchizatı üçün 330 kilovoltluq, 110 kilovoltluq və silisium düzləndirici yarımstansiyalar ucaldılmış, müasir qaztəmizləmə və soyutma sistemləri quraşdırılmışdır. Daxili logistikanın səmərəli təşkili məqsədilə ərazidə 2,1 kilometr uzunluğunda dəmir yolu xətti, 3 kilometrdən artıq müasir asfalt və beton yollar salınmış, geniş yaşıllaşdırma işləri aparılmışdır.

Zavodun daxilində isə sözün əsl mənasında yüksək texnologiyalar hakimdir. İstehsalatın ilkin mərhələsində quraşdırılmış 240 kiloamperlik 84 elektroliz təknəsi ilə fəaliyyətə başlayan müəssisənin hazırda illik ilkin alüminium istehsal gücü 54–55 min ton təşkil edir. Burada xammalın qəbulundan hazır məhsulun qablaşdırılmasınadək bütün proseslər kompyuterlər vasitəsilə tam avtomatlaşdırılmış şəkildə idarə olunur. Bu ağıllı sistem ən kiçik texnoloji nasazlığı belə dərhal önləyərək istehsalın fasiləsizliyini və məhsulun qüsursuz keyfiyyətini təmin edir.

Müəssisənin xammal təchizatı geniş coğrafiyanı əhatə edir; Hollandiya, İndoneziya, Çin, Rusiya, Monqolustan, Latviya, Venesuela və Tacikistandan gətirilən 15 adda yüksək keyfiyyətli xammal Gəncə zavodunun sobalarında əriyərək dünya standartlarına cavab verən qiymətli sənaye məhsuluna çevrilir.

Yeni Dövlət Proqramı və strateji hədəflər

Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə təsdiq edilən “Azərbaycan Respublikasında dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair 2027–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” Gəncə Alüminium Kompleksinin qarşısında yeni üfüqlər açır. Strateji inkişaf planlarına əsasən, müəssisənin illik istehsal həcminin əvvəlcə 110 min tona, növbəti mərhələdə isə 220 min tona çatdırılması hədəflənir. Dövlət Proqramı çərçivəsində elektroliz zavodunun istehsal gücünün 100 min tona, alüminium yayma məhsullarının isə 50 min tona yüksəldilməsi, həmçinin dərin emal sahələrinin və yeni zavodların istismara verilməsi nəzərdə tutulur.

Dünya bazarlarına açılan qapı və rekord ixrac nəticələri

Bu gün Gəncədə istehsal olunan alüminium külçələr, rulonlar, lövhələr və zolaqlar “Made in Azerbaijan” brendini beynəlxalq arenada ləyaqətlə təmsil edir. Məhsulların təqribən 90 faizinin 15-dən çox xarici ölkəyə ixrac edilməsi ölkəyə sabit valyuta axını gətirməklə yanaşı, daxili bazarın da artan tələbatını tam ödəyir. Müəssisənin logistika imkanları, o cümlədən Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xətti vasitəsilə xarici bazarlara çıxışı daha da gücləndirilmişdir.

Kompleksin dinamik inkişafı son maliyyə göstəricilərində də öz əksini tapır: İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin (İİTKM) məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında “Azəralüminium” MMC-nin ixrac gəlirləri ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 59,8% (55,1 milyon dollar) artaraq 147,3 milyon ABŞ dollarına çatmışdır.

Bu uğurun təməlində güclü idarəetmə və peşəkar komanda işi dayanır. Həm Bakıdakı baş ofisin, həm də Gəncədəki istehsalat kompleksinin strateji idarəçiliyinə rəhbərlik edən “Azəralüminium” MMC-nin direktoru Maksim Cavadov müəssisənin beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin artırılması istiqamətində mühüm addımlar atır. Texnoloji proseslərin daim müasirləşdirilməsində direktorun birinci müavini Oqtay Rəfiyevin, maliyyə intizamının və iqtisadi səmərəliliyin qorunmasında isə Maliyyə departamentinin direktoru Cəlal Həbibovun rəhbərliyi ilə görülən işlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Gəncə kompleksinin gündəlik istehsalat ritmi isə baş şirkətə tabe olan yerli rəhbərliyin dəqiq nəzarəti altında ahəngdar şəkildə davam edir.

İnsan rifahına xidmət edən böyük sənaye ocağı

“Azəralüminium” MMC həm də minlərlə ailənin rifah mənbəyidir. Fəaliyyətə başladığı ilk dövrlərdə 640 nəfərin çalışdığı kompleksdə istehsalat sahələrinin genişlənməsi ilə paralel olaraq işçi sayı da artaraq 1084 nəfərə çatmışdır. Bu nəhəng sənaye quruculuğu Gəncənin digər müəssisələrinə də yeni nəfəs vermişdir: yerli xammal bazalarının (Zəylik-Alunit yataqları) dirçəldilməsi, illik 480 min ton gücə malik Gəncə Gil-torpaq Zavodunun yenidən fəaliyyətə qaytarılması layihələri, eləcə də regionda dəmir filizinin zənginləşdirilməsi və polad istehsalı istiqamətində nəzərdə tutulan təşəbbüslər Gəncənin gələcəkdə Cənubi Qafqazın əsas metallurgiya mərkəzinə çevriləcəyindən xəbər verir.

Nəticə etibarilə, dövlətin sənayeləşmə və sahibkarlığa göstərdiyi qayğı ilə paralel şəkildə ucalan Gəncə Alüminium Kompleksi Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin möhkəm sütunlarından biridir. Qədim Gəncənin polad iradəsi və gümüşü parıltısı regionun iqtisadi nəbzini müəyyən edir; bu sənaye nəhəngi təkcə metal əritmir, həm də ölkəmizin parlaq iqtisadi gələcəyinin təməlini tökür.

Qabil ŞƏMŞİROĞLU

/Yazı xüsusi olaraq Arazpress.com xəbər portalı üçün hazırlanıb/

araz.az xəbər portalı.

1 / 4