VÜSAL “AYDIN ” QƏNBƏROV ———————————–

Sözə elə birbaşa ondan başlayacam ki, biz də o dünyanın parçası olsaq belə, etiraf etmək lazımdır ki, Azərbaycan mediasının vəziyyəti ürək ağrıdır. İdman mediasının durumu isə infarktlıqdır lap. Real ticari əvəzi olmayan bir şeydən keyfiyyət gözləmək sadəlövhlük olduğu üçün ümidim də çox yoxdur.

Azərbaycan mediasında “reketlik” və “sifarişli qələmlik” etmədən normal gəlir əldə etmək mümkünsüz kimi bir şeydir. Bir tərəfdən də, oxucunun və dinləyicinin, idman məlumatının alıcısının səviyyəsi və gözləntisi o qədər aşağı bir keyfiyyətdir ki, adam heç yazarları qınaya da bilmir.

Belə olan halda həftələrdir, aylardır, hətta illərdir “büdcə aşağı”, “büdcə yuxarı” yazan idman mediasının heç özünün də əslində nədən danışdığını bilməməyi çox təbii gəlir. Oxucu da mahiyyətinə varmağa heç cəhd də göstərmədən “Qarabağ”ın 25 milyon dollarlıq büdcəsindən danışır.

Kiçik bir xatırlatma: Büdcə, iqtisadi bir termindir və şirkətin təqvim ili və ya istifadə etdiyi hansısa bir periodik dövr üçün xərcləməyi nəzərdə tutduğu miqdarı ifadə edir. Futbolda bu adətən təqvim ili yox, futbol təqviminə uyğun olaraq 1 iyul-30 iyun və ya 1 avqust-31 iyul arasını əhatə edir.

Sadəcə bir şeyi əminliklə deyə bilərəm: ““Qarabağ”ın büdcəsini Tahir Gözəl, Əmrah Çəlikəl, Qurban Qurbanov və başqa 3-5 nəfərdən əlavə heç kim bilmir. Bilə də bilməz. Maaş büdcəsi, mükafat büdcəsi, transfer büdcəsi, yol xərci, təmir və inşaat və sair. Siz maksimum “transfermarkt.de”nin göstərdiyi futbolçu qiymətlərini görə bilərsiz ki, burdan da büdcəni hesablamaq mümkünsüzdür. Abdullah Zubirin bazar dəyəri Nəriman Axundzadədən 6 dəfə azdır, amma əminəm ki, maaşı ən azı 3 dəfə çoxdur. Ümumiyyətlə, bu “transfermarkt.de” də boğaza yığıb. Çox mənasız bir “şar”dır. Nəyə əsasən hesablanır, heç deyəsən, özləri də bilmir. Real baxanda, heç klubların heyət keyfiyyətini də göstərmir. Nəyin göstəricisidir? Məncə, geniş anlamda heç nəyin.

Bir dostum səs mesajı göndərib ki, bəs, “deyirlər, “Qarabağ”ın 25 milyon büdcəsi var, indi ÇL-dən gələn 25 də onun üstünə gəlib, 50 milyon olacaq?”

Büdcə əvvəlcədən müəyyənləşdirilir və il boyunca xərclənir. Təbii ki, xüsusi halla qarşılaşanda ona düzəliş etmək və artırmaq olur.

Güman edirəm ki, avqustun 27-si gecəsi, yerindəcə “Qarabağ”ın skaut komandasına əlavədən xərcləyə biləcəkləri bir neçə milyon avroluq çek elan olundu. 8 il öncə belə olmuşdu. Pedro və Elyunussi sırf Çempionlar Liqasında çıxış etmək üçün gətirilmişdi.

Büdcə xərclərə görə müəyyən olunsa da, nəzərə almaq lazımdır ki, “Qarabağ” həm də özəl biznesdir. Məsələn, “Seltik” ötən il 11 milyon funt sterliq xalis gəlir elan etmişdi. Bu il olmayacaq, çünkü ÇL-ə yüksələ bilmədilər. Amma hər şey birdən-birə mənfiyə də getməyəcək, çünki “Seltik” il boyunca bilet satışı, forma satışı, sponsorluqlar və sairdən xeyli pul qazanır.

Azərbaycanda isə futbol iqtisadiyyatı və biznesi yoxdur. Futbolun real ticari dəyəri bir kluba maksimum 300-500 min dollar dövriyyə qazandıra biləcək qədərdir. Azarkeş yox, mediada izləmə yox, real sponsor yox.

Haşiyə: “Hacılar” və müğənnilər “sponsor” sözünün anasını ağladıb. Sponsorluq müqavilələri markaların böyüməsi, məşhurlaşması və gəlir əldə etməsi üçün marketinq alətləridir. Az istifadə etməmişəm və xeyrini görmüşəm. Amma Azərbaycanda bu söz “qarşılıqlı fayda” yox, “dəstək və kömək” kimi anlaşılır. Xeyr! Sponsorluğa pul xərcləyənlər ondan iqtisadi səmərə əldə etməlidirlər.

Haşiyəyə burdan davam edəsi olsaq, görərik ki, Azərbaycanda futbol klublarına himayədarlıq edən, pul qoyan hamı o pulun gedər-gəlməzə getdiyini bilir. Ya məcburən edir, ya da həvəsdən.

“Azərsun” “Qarabağ”a niyə bu qədər illərdir himayə durub? Bu sualın təməldə görünən bir sadə səbəbi var: Missiya. Yəqin ki, arxa planda başqa xırda səbəblər də var, amma “Azərsun” deyir ki, bir söz veriblər və onu yerinə yetirirlər.

Məmnuniyyətlə oturub hesablayardım, görəsən, sırf maliyyə cəhətdən 2001-ci ildən bəri “Azərsun” bu komandaya nə qədər pul xərcləyib və bunun nə qədərini klub öz uğurları və real gəlirləriylə ödəyib? Yəqin, söhbət 300-500 milyon dollardan gedir ki, “Qarabağ” bunun bəlkə, 50, bəlkə, 60 faizini özü geri qazanıb. Lap olsun 70 faiz. Və əminliklə demək olar ki, bu pulun 90-95 faizi UEFA bayrağı altındakı turnirlərdəki uğurlardan gəlib.

Mövzuları bir-birinə qarışdırmaq da istəmirəm, amma AFFA-da dəyişiklik olub, klubların himayədarlara paylandığı dövrdə sahibkarına daha baha başa gələn komandalar olmuşdu. İntəhası o pulların əksəriyyəti təyinatına xərclənmək əvəzinə, kimlərinsə cibini doldurmuşdu. Nə hekayələr yazıldı o dönəmdə, bir bilsəz…

“Qarabağ” isə heç bir qəpiyi boşa xərcləməməyə çalışır. Bu həm “Azərsun” kültürünün bir parçasıdır, həm də Qurban Qurbanov maliyyə resurslarına hörmətlə yanaşır. Öz sistemi içində pulu necə istifadə edəcəyini yaxşı bilir, qoyduğu qaydalardan kənara çıxmır. Beləcə, “Qarabağ” minimal resurslarla Avropanın haqqında danışdığı və hörmət etdiyi uğurlarla bizi sevindirir.

“Avropanın haqqında danışdığı” sözü boşa deyilmədi. “Braqa” və “Bayer” öz sosial media hesablarında “Qarabağ”ın ÇL-də liqa mərhələsinə yüksəlməsi ilə bağlı yaradıcı və bizi qürurlandırıcı paylaşımlar etdilər. Pulu sağa-sola səpələyən “Neftçi” bunu etməsə də… /komanda.az/

araz.az xəbər portalı.