İlhamə ƏSƏDOVA,
publisist-yazar, “Qızıl Qələm” Media Mükafatı laureatı, “Qəbələ Yazarlarına Dəstək” İctimai Birliyinin üzvü, “Qəbələ Antologiyası”nın təsisçisi və ideya rəhbəri

Cəmiyyətin inkişafı yalnız yeni biliklərin yaranması ilə deyil, həmin bilikləri dərk edən, düşünən, tətbiq edən və yüksək insani dəyərlərlə yaşadan şəxsiyyətlərin yetişdirilməsi ilə mümkündür. Müasir dünyanın sürətlə dəyişən reallıqları insan qarşısında yeni tələblər qoyur: Bilikli olmaqla yanaşı düşünməyi bacarmaq, özünü tanımaq, emosiyalarını idarə etmək, başqasını anlamaq və dəyişən həyata uyğunlaşmaq.

Bu mənada təhsil yalnız bilik ötürən bir mexanizm deyil. Təhsil insanın özünü kəşf etdiyi, potensialını tanıdığı və şəxsiyyət kimi formalaşdığı uzun bir yoldur. Bu yolun ən mühüm bələdçilərindən biri isə müəllimdir.

Müəllim bəzən bir dərs deyir, amma həmin dərsin təsiri bir insanın bütün həyatına yayıla bilir.

Müəllimlikdən başlayan yol

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Filologiya fakültəsinin 2006-cı il məzunu olan İlhamə Axundova pedaqoji fəaliyyətinə Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi kimi başlayıb. Onun üçün müəllimlik yalnız proqramın mənimsədilməsi və şagirdə bilik verilməsi ilə məhdudlaşmayıb.

On illik pedaqoji fəaliyyəti ərzində, o, hər bir şagirdə fərd kimi yanaşmağın, onun daxilindəki potensialı görməyin və özünəinamını gücləndirməyin vacibliyini əsas prinsiplərindən birinə çevirib.

Çünki hər bir uşağın daxilində görünməyi gözləyən bir güc var. Bəzən həmin gücü üzə çıxarmaq üçün bir müəllimin inamı, bir cümləsi, bir dəstəyi kifayət edir.

İlhamə Axundovanın pedaqoji baxışında məhz bu düşüncə xüsusi yer tutur: İnsanı yalnız öyrətmək deyil, onun özünü kəşf etməsinə şərait yaratmaq.

Öyrənməkdən tətbiqə

Təhsilin daim dəyişən dünyasında müəllimin özü də öyrənən olmalıdır. Bu yanaşma İlhamə Axundovanın sonrakı fəaliyyət istiqamətlərində də özünü göstərib.

Türkiyə və Özbəkistanda keçirilən beynəlxalq elmi konfranslarda iştirakı, müxtəlif mövzularda elmi təqdimatları və araşdırmaları onun təhsildə yeni yanaşmaları izləməyə və onları yerli təcrübə ilə əlaqələndirməyə yönəlmiş fəaliyyətinin göstəricilərindəndir.

Onun 30-a yaxın elmi məqaləsi müxtəlif elmi platformalarda dərc olunub. Bu araşdırmaların əsas istiqamətlərindən biri təhsil, şəxsiyyət inkişafı, emosional zəka və insan potensialının üzə çıxarılması kimi məsələlərlə bağlıdır.
Elmi axtarış onun üçün yalnız yazmaq deyil, öyrəndiyini tətbiq etmək və tətbiqdən yeni nəticələr çıxarmaq prosesidir.

Gənclər və gələcəyin insanı

İlhamə Axundovanın fəaliyyətində gənclərlə iş xüsusi yer tutur. Azərbaycanın müxtəlif şəhər və bölgələrində həyata keçirilən layihələr, görüşlər, təlimlər və maarifləndirici tədbirlər onun insan inkişafına yönəlmiş fəaliyyətinin mühüm hissəsini təşkil edir.

“Bizi tanıyaq” layihəsi çərçivəsində keçirilən tədbirlərdən biri də Sumqayıtdakı Heydər Əliyev adına Sarayında gənclərin xüsusi istedadlarının üzə çıxarılmasına həsr olunub.

Burada əsas diqqət yalnız istedadın nümayişinə deyil, gəncin özünəinamına, sərbəst davranışına, iradəsinə, natiqlik qabiliyyətinə və liderlik potensialına yönəldilib.

Çünki istedadın özü kifayət etmir. Onu reallaşdırmaq üçün insanın özünə inanması, düşüncəsini ifadə edə bilməsi və qarşısına məqsəd qoyaraq həmin məqsədə doğru addımlaması lazımdır.

Bu baxımdan İlhamə Axundovanın fəaliyyətində bir fikir xüsusi olaraq diqqət çəkir:

Gəncin gələcəyini dəyişmək üçün əvvəlcə onun özünə baxışını dəyişmək lazımdır.

İnsan inkişafının görünməyən tərəfi

Uzun illər pedaqoji fəaliyyət, elmi araşdırmalar, təlimlər və gənclərlə görüşlər bir sualı getdikcə daha da aktuallaşdırıb:

İnsan yalnız bildikləri ilə inkişaf edir, yoxsa hiss etdiklərini anlamağı da bacarmalıdır?

Bu sual İlhamə Axundovanın elmi axtarışlarının mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib.

İnsan nə hiss etdiyini anlayırmı?
Emosiyalarını idarə edə bilirmi?

Başqasının hisslərini nə dərəcədə duya bilir?

Empatiya münasibətlərimizi necə dəyişir?

Özünü tanımadan başqasını həqiqətən anlamaq mümkündürmü?

Bu sualların ardınca aparılan araşdırmalar və uzunmüddətli təcrübələr “Emosional zəka və insan inkişafının gizli kodu” kitabının yaranmasına gətirib çıxarıb.

“Gizli kod”un axtarışında

“Emosional zəka və insan inkişafının gizli kodu” yalnız emosiyalar haqqında nəzəri məlumatların toplusu kimi deyil, insanın özünü dərk etməsinə, davranışlarına daha şüurlu yanaşmasına və münasibətlərini inkişaf etdirməsinə istiqamət verən elmi-maarifləndirici əsər kimi meydana çıxıb.

Kitabda özünü tanıma, emosiyaların idarə olunması, empatiya, ünsiyyət, münasibətlərin idarə edilməsi və insan inkişafı kimi məsələlərə diqqət yetirilir.

Əsərin əsas ideyalarından biri budur ki, insanın inkişafı yalnız onun nə qədər bildiyi ilə ölçülmür. Bəzən insanın həyatına istiqamət verən əsas qüvvə onun özünü nə qədər tanıması, hisslərini nə qədər düzgün anlaması və digər insanlarla necə münasibət qurmasıdır.

Beləliklə, illərlə davam edən pedaqoji təcrübə, elmi araşdırmalar və insanlarla ünsiyyətdən formalaşan müşahidələr kitabda sistemləşdirilərək oxucuya təqdim olunub.

REHA – təhsildən insan inkişafına

İlhamə Axundovanın rəhbərlik etdiyi REHA Təlim Təhsil Mərkəzində də bu yanaşmanın izlərini görmək mümkündür.

Mərkəzdə yeniyetmə və gənclərin şəxsiyyət yönümlü inkişafına, nitq və ünsiyyət bacarıqlarının formalaşdırılmasına, özünəinamın artırılmasına və onların gələcək həyata hazırlanmasına istiqamətlənən proqramlar həyata keçirilir.

Yazıçılar, psixoloqlar və müxtəlif peşə sahibləri ilə keçirilən görüşlər gənclərin onları düşündürən suallara cavab tapmasına, dünyagörüşlərinin genişlənməsinə və öz potensiallarını daha yaxından tanımalarına imkan yaradır.

Burada məqsəd yalnız uğurlu peşə sahibi yetişdirmək deyil, həm də özünü tanıyan, məsuliyyət daşıyan, düşünən, ünsiyyət qura bilən və cəmiyyətə fayda verməyə çalışan insan yetişdirməkdir.

“Gələcək gənclərlə gələcək”

İlhamə Axundovanın fəaliyyətinin əsas ideyalarından biri “Gələcək gənclərlə gələcək” düşüncəsidir.

Bu fikir əslində onun bütün fəaliyyət istiqamətlərini bir xətt üzərində birləşdirir: müəllimlik, elmi araşdırma, təlimçilik, layihələr, gənclərlə iş, kitab müəllifliyi və maarifçilik.

Çünki gələcək yalnız texnologiyalarla qurulmur. Gələcəyi düşünən, yaradan və yaşadan insandır.

Ona görə də insanın inkişafına qoyulan sərmayə cəmiyyətin gələcəyinə qoyulan sərmayədir.

Bu gün bir gəncin özünəinamını artırmaq, ona düşünməyi öyrətmək, istedadını görmək və inkişafına dəstək olmaq sabah bütöv cəmiyyət üçün dəyərə çevrilə bilər.

Maarifçilik bir missiya kimi

İlhamə Axundovanın fəaliyyəti müxtəlif istiqamətləri özündə birləşdirir: müəllim, təlimçi, elmi araşdırmaçı, kitab müəllifi, layihə rəhbəri, kouçinq və televiziya eksperti, Azərbaycan Qadın Sahibkarlar Assosiasiyasının fəal üzvü və REHA Təlim Təhsil Mərkəzinin rəhbəri.

Lakin bütün bu fəaliyyətlərin arxasında vahid bir xətt görünür — insanın inkişafına xidmət etmək.

Onun fəaliyyət yoluna nəzər saldıqda müəllimlikdən başlayan bir yolun tədricən maarifçiliyə, elmi axtarışa, insan inkişafına və cəmiyyətə töhfə vermək missiyasına çevrildiyini görmək mümkündür.
Bəlkə də bu yolun ən böyük mənası elə buradadır:

Təhsil insana bilik verir, maarif insanın dünyagörüşünü dəyişir, insan inkişafı isə həmin biliyi və dünyagörüşünü həyata çevirməyi öyrədir.

İlhamə Axundovanın fəaliyyət yolu da məhz bu üç mərhələnin — öyrənmək, inkişaf etmək və başqalarının inkişafına yol açmaq fəlsəfəsi üzərində formalaşır.

Bu yol hələ davam edir.
Çünki insan inkişafı tamamlanan bir proses deyil.

Və bəlkə də ən böyük maarifçilik insanlara hazır cavablar vermək yox, onları doğru suallar vermək üçün düşündürməkdir.

araz.az xəbər portalı.